„Dlaczego nie poznać wszystkich?”

 

Ludzi można dzielić na wiele sposobów. Są introwertycy i ekstrawertycy, szaleńcy i asekuranci, esteci oraz filistrzy et cetera. Istnieją również osoby badające swoje pochodzenie i te przyjmujące wobec niego postawę zgoła obojętną. Właśnie w tej dwukomorowej szufladce możemy odnaleźć nazwisko: Marjan Kampmeijer. Jej przyjazd do Polski był sposobnością do zbadania ludzkiej determinacji, wytrwałości i świadomości kulturowej. Stawiając czoło temu wyzwaniu poznałam niezwykłą kobietę, która podjęła trud odnalezienia odpowiedzi na pytanie „Skąd pochodzę?”...

 

Co spowodowało, że zainteresowała się Pani swoimi korzeniami?

Kiedy miałam jakieś 10 lat, moja mama dostała dużo papierów od notariusza. Pośród kartek dotyczących finansów znajdowały się długie listy nazwisk, o których nawet nie słyszałam. I tak z  bratem postanowiliśmy stworzyć drzewo genealogiczne. Poza tym, chodząc po ulicach Amsterdamu  mama mówiła czasami „Dzień dobry!” do osób zupełnie mi nieznanych. Pytałam się wtedy „Kto to?”, a mama odpowiadała np. „To córka brata twojego dziadka”. Problem tkwił w tym, że nie znałam mojego dziadka ani jego rodziny. Chciałam wiedzieć więcej. W naszej rodzinie  ograniczano kontakty towarzyskie. Każdy znał holocaust, ale nikt nie wiedział, czy nie powróci i w związku z tym musieliśmy być bardzo ostrożni. Regularnie przerywałam i wznawiałam poszukiwania. W końcu przyszła era internetu. Skorzystałam z programu, który w e-mailach miał przysyłać drzewa genealogiczne innych rodzin noszących to same nazwisko. Nawet teraz, kiedy nasze drzewo jest już prawie skończone, dostaję wiadomości od osób mieszkających w Izraelu. Nie wiem kim są, ale dowiem się! Dlaczego nie poznać wszystkich? Zresztą już nie pracuję, więc mam czas na poszukiwania, choć muszę pamiętać o swoich najbliższych.

 

A czym się Pani zajmowała?

Byłam pracownikiem socjalnym, ale od 10 lat już się tym nie zajmuję.

 

Czy Pani dzieci również interesują te poszukiwania?

Nie. Założyły rodziny i nie widzą nic poza swoimi pociechami. Może później, kiedy bardziej dojrzeją.

 

Dlaczego zdecydowała się pani opuścić Holandię i zamieszkać w Izraelu?

Jestem Żydówką. Nie czułam się tam komfortowo. To był mój wybór, nie moich braci i sióstr. Czuję się zdecydowanie wolniejsza w Izraelu niż Holandii. Cóż, jest ona uroczym miejscem, ale...  w Izraelu mogę być sobą. 

 

Czy Żydzi mieszkający w Izraelu patrzą na swoje tragiczne losy inaczej niż ci, którzy rozproszyli się po świecie?

Dla każdego żyjącego w rodzinie, która doświadczyła okrucieństwa wojny, była to duża trauma. W Europie często nie potrafiono poruszać tego tematu, a w Izraelu każdy wie o co chodzi i potrafi o tym mówić. Co ważne, żyjąc tam nauczyłam się rozmawiać o przeszłości. Teraz w rodzinach trzeba zamknąć usta na kłódkę. Właściwie nie powinno się czuć. Wszystko jest zamrożone. Kiedy wyjechałam do Izraela, otworzyłam się. To bardzo odmienny sposób życia.

 

Znalazła Pani w rodzinnej historii coś uderzającego?

Ciężko było mi ją skompletować. Setki osób nie żyło. Większa część została zamordowana, szczególnie podczas wojny. Dzięki temu zdałam sobie sprawę, jak niezwykłe jest to, że żyję. Przecież mogłam tam być, moja rodzina mogła tam być. Większego znaczenia nabrało dziękowanie za to, że przeżyliśmy, że żyjemy. Jestem, mam dzieci, wnuki...Zbyt wiele osób zniknęło.

 

Próbowała Pani skontaktować się z tym członkami rodziny, których jeszcze nie zna?

Książeczkę dla Trudi zaczęłam pisać 4 miesiące temu. Natomiast 2 miesiące temu Pierre napisał do mnie prosząc, żebym spróbowała przyjechać. Spojrzałam na drzewo rodzinne Pillerów i pomyślałam, że mogłaby wypełnić brakujące luki. W dwa tygodnie dowiedziałam się o pięciuset nowych ludziach. Sprawdzałam wszystko wielokrotnie, ale nie zrobiłam nic ponad to.

 

Co z Piłą i Polską, zainteresowała Panią?

Tak i powiem Pani dlaczego. Moja wiedza o Polsce była znikoma. Nagle odkryłam złoty wiek jej historii,  która dotychczas kojarzyła się jedynie z obozami śmierci etc. Po raz pierwszy zetknęłam się z wojną północną! Przyznam się, że na początku nie chciałam przyjechać do Polski, bo bałam się, że będzie to zbyt bolesne. Poza tym... było za daleko. Jednak przyjechałam i jestem za to bardzo wdzięczna. Polska jest czymś więcej niż tylko bolesną historią.

 

 

*Wywiad przeprowadzony podczas wizyty grupy Holendrów w Pile, zorganizowanej z okazji 65 urodzin pani Trudi Kampmeijer. Jej rodzina opuściła miasto na początku XVIII wieku i przeniosła się do Amsterdamu. Podróż do Polski przybliżała historię rodziny.

 

Wywiad przeprowadziła Katarzyna Dutkowska

 

 


 

 Program wizyty rodziny PILLER w Pile
/tłumaczenie PILLER: przyjechaliśmy z Piły/

Z Amsterdamu /Holandia/ przyjechała do Piły na jeden dzień, rodzina państwa Piller z przyjaciółmi. Do Polski przyjechali na 5 dni. Wizyta została zorganizowana z okazji 65. urodzin pani Trudi Kampmeijer. W programie mamy przywidziane prezentacje o historii miasta Piły oraz o historii pilskich Żydów. Prezentacje będą w języku polskim i angielskim /w załączeniu/.


Prezentacja historii miasta Piły oraz społeczności żydowskiej.
- prezentacja pani  Marjan Kampmeijer z Izraela
- przedstawienie, prezentacja rodziny Piller /wyjechała w 1759/
   
Koncert urodzinowy – Marta Dec – flet poprzeczny
   
Spacerek po Pile /z hotelu Park, przez park S. Staszica, plac Zwycięstwa,w kierunku byłej Synagogi /al. Piastów/, były cmentarz /ul. Bulwarowa/, do Muzeum Okręgowego oraz S. Staszica /ul. Browarna/
Możliwe odwiedzenie miejsca zamieszkania rodziny PILLER w Pile

 


 

Historia społeczności żydowskiej w Pile, związana z rodziną Piller

Opracowane przez Pierre Feijten.

 

1563         osadnictwo pierwszych żydowskich kupców w Pile

± 1571      narodziny Yakov Boas

1590         narodziny Chaim ben Yehuda Boas, zmarłego w 1650 w Pile

1605         Piła jest przekazana Konstancji, drugiej żonie Zygmunta III Wazy

1625         narodziny Yehuda Leib Boas, zmarłego w 1656

1626                 wielki pożar w Pile, który rozpoczął się w jednym z żydowskich domów. Od teraz Żydzi muszą żyć w gettcie. Nie mogą posiadać ziemi; uprawianie nie wszystkich zawodów jest dla nich dozwolone.

1641                 społeczność żydowska wybiera swojego pierwszego rabina, Rabin Meir ben Eljakim Goetz

1648-1656 - Powstanie Chmielnickiego

1656         inwazja szwedzkiej armi; Żydzi są oskarżeni o kolaborację; 

Wybuch zarazy.

1656         narodziny Samuel Shaul Yehuda Boas

± 1690      Samuel Boas żeni się w Amsterdamie

1698         koniec wojny; odbudowa Piły

Od 1700    na terenach Piły znów jest wojna i ponownie wybucha zaraza. Ci, którzy mogli uciec, zrobili to. Emanuel Mendele wyjechał wraz z rodziną.

± 1680      narodziny Emanuel Mendele Pila- Melamed (naukowiec z Piły)

1699         narodziny Boas Shochet (rzeźnika) w Pile, syna Emanuela

1711                 narodziny Leif Leib w Vlotho w Północnej Nadrenii - Westfalii (?), w Niemczech, syna Emanuela

1733                 narodziny Johan Daniel Naftalie Pila/ Piller, syna Emanuel Mendele z drugiego małżeństwa, w Amsterdamie

1758                 traktat między Prusami, Austrią i Rosją, który ogłasza Piłę częścią Prus; nazwa zmienia się na Schneidemühl

1781         wielki pożar

1807                 "kod Napoleon" (?) daje takie same prawa Chrześcijanom i Żydom

1813                 wielki pożar i epidemia cholery; szybki powrót do normalnego stanu miasta; społeczność żydowska rośnie i z powodu tych samych praw jest więcej integracji i asymilacji; młodzi ludzie, którym się to nie podoba, emigrują; trwa to aż do lat 30-tych XX wieku.

II wojna światowa - ci, którzy zostali w Pile zostali zabici przez nazistów; wszystkie żydowskie posiadłości były niszczone.

 

Emanuel Mendele Pila- Melamed (Piła, ± 1680-?), jest ojcem

Johan Daniel Naftalie Pila/ Piller (Amsterdam, 1733-?), jest ojcem

Levie Daniel Naftalie Piller (Amsterdam, 1764-1842), jest ojcem

Leendert Levi Piller (Amsterdam, 1788-?), jest ojcem

Emanuel Leendert Piller (Amsterdam, 1829-1903), jest ojcem

Leendert Emanuel Piller (Amsterdam, 1852-1913), jest ojcem

Jacob Piller (Amsterdam, 1889- 1942), jest ojcem

Anna Piller (Amsterdam, 1913- 2007), nasza matka (Bert, Marjan, Peter, Trudi)

 

Ale istnieje inne powiązanie z Piłą:

Yakov Boas (Piła, ± 1561), jest ojcem

Chaim ben Yehuda Boas (Piła, 1590-1650), jest ojcem

Yehuda Leib Boas (Piła, 1625-1656), jest ojcem

Samuel Shaul Yehuda Boas (Pila, 1656, zmarł 1723 w Amsterdamie)

Hartog Samuel Zwi Hirsch Boas (Amsterdam, 1690-1754), jest ojcem

Eva Hava Hirsch Boas (1719-?), jest matką

Lea Elias Gompers (1741-1820), jest matką

Elias Samuel Levie (1775-1858), jest ojcem

Hartog Elias van Geens (1810-1864), jest ojcem

David van Geens (1850-1914), jest ojcem

Vrouwgien van Geens (1886-1969), jest matką

Anna Piller (1913-2007), nasza matka.

 

 

 

lista gości;

Nazwiska żydowskiej rodziny Piller;

Pani Trudi Kampmeijer (joungest córka pani Piller, pani. Piller zmarł w 2007), +2. jej mąż pan Idź Wammes. +3. mr. Schors Mark, jej syn.

Pani Trudi Kampmeijer 12 października obchodzi 65 lat, ta okazja była powodem do zorganizowania dla rodziny i przyjaciół wycieczki do Polski i specjalny do Piły. Byłoby miło z twojej strony jeśli dasz reakcję w przemówieniu w trakcie spotkania. 15 października.

mrs. Marjan Kampmeijer pochodzi z Izraela i specjalnie przyjedzie do Polski, z tego powodu, nikt nie wie z jej przyjeżdzie do Polski, to będzie wybitnie dużym zaskoczenie dla całej rodziny.

Bert Kampmeijer (najstarszy syn pani Piller) + 6. jego żona Pani Liesbeth Kampmeijer

Peter Kampmeijer (najmłodszy syn pani Piller) + 8. jego żona Pani Annemarie Kampmeijer

 

Następujące osoby są przyjaciółmi pani Trudi Kampmeijer;

9. Pan Ad van Os + 10. jego żona Pani Margot van Os

11. Pan Joop Dornseiffen + = 12. jego żona Pani Berber Dornseiffen

13. Pani Pan Gert Herder den +14 jego Hanneke żona Herder den

15 Mrs. Hilda Stafleu

16. Pani Lenny Scheepstra

17. Pani Lous Martin

18. Pani Margret Ehemann

19. Pan Paul Groot

20. Pan Randi van Delft

21. Pan Ronald Huijsman

22.Mr. Lex Kooijman

23. Pan Pierre Feijten

 

 


 

 

Historia PIŁY

 

Brakuje źródeł potwierdzających pochodzenie nazwy „Piła”. Niemniej, zarówno legenda o pochodzeniu nazwy, sugerująca, że w miejscu tym mieszkali drwale, ścinający drzewa potrzebne do budowy palisady wokół grodu w Ujściu, jak i nazwa niemiecka, Schneidemühl, oznaczająca „tartaczny młyn”, pozwalają wysunąć wniosek, że źródłem tego toponimu jest rzeczownik pospolity „piła”.

 

Piła powstała prawdopodobnie w XIV w. jako osada przy tartaku eksploatującym puszczę. Znajdowała się w posiadaniu książąt pomorskich, później Krzyżaków, w 1368 włączona przez Kazimierza Wielkiego do Polski. Pierwsze wzmianki pisemne o mieście pochodzą z lat 1449 i 1456. Pierwsza wzmianka wymienia młynarza Pawła, będącego jednocześnie wójtem. Piła uzyskała prawa miejskie przed tą datą, między 1437 a 1449 rokiem. 4 marca 1513 król polski Zygmunt Stary potwierdził prawa magdeburskie dla miasta. Piła była miastem królewskim w starostwie ujsko-pilskim, o charakterze rzemieślniczo-handlowym. W latach 1626 i 1834 była nawiedzana przez wielkie pożary, a w 1655 i I poł. XVIII w. zajęta i zniszczona przez wojska szwedzkie. W 1720 powódź zabagniła grunty miejskie. Od początku XVII wieku w. do początku XIX wieku w. ośrodek sukiennictwa, a od końca XVIII w. – jedwabnictwa.

 

W 1772 w wyniku I rozbioru Polski została zajęta przez Prusy (niemiecka nazwa do 1945 Schneidemühl). W latach 1807-1815 należała do departamentu bydgoskiego Księstwa Warszawskiego, a od 1815 do Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Była zamieszkana w większości przez ludność niemiecką. Rozwój miasta datuje się od 2. poł. XIX w. po zbudowaniu linii kolejowych.

 

Pierwsze połączenie Piły z Krzyżem i Bydgoszczą zbudowano w latach 1848-1851 (otwarto 27 lipca 1851). Linia ta stanowiła część magistrali, tzw. Królewsko-Pruskiej Kolei Wschodniej, łączącej Berlin z Królewcem. W 1873 otwarto linię w kierunku Tczewa, w 1879 linię Poznań-Piła-Kołobrzeg, w 1881 linię do Wałcza. Pod koniec XIX w. miasto było ośrodkiem drobnego przemysłu oraz handlu produktami rolno-spożywczymi. Dużym zakładem przemysłowym były zakłady naprawcze taboru kolejowego (Reichsbahn Ausbesserungswerk). W 1913 rozpoczęto budowę jednej z największych fabryk lotniczych w Niemczech – filii fabryki samolotów Albatros Flugzeugwerke.

 

W czasie I wojny światowej produkowano w niej ok. 100 samolotów miesięcznie. W 1914 Piłę wyłączono z powiatu chodzieskiego i utworzono powiat miejski. W ciągu stu lat, od 1815 do 1915, ludność miasta wzrosła z 2 do 28 tysięcy. W okresie I wojny światowej w Pile istniał duży obóz dla jeńców wojennych. Na początku 1919 Piła, wzmocniona dużym garnizonem, była bazą wojsk niemieckich prowadzących działania przeciwko powstańcom wielkopolskim. W powstaniu brało udział również wielu mieszkańców miasta.

Ze względu na dominację ludności niemieckiej, traktat wersalski pozostawił Piłę w granicach Niemiec (granica z Polską przebiegała ok. 6 km na południowy wschód od centrum miasta). W lipcu 1922 Piła została stolicą nowej pruskiej prowincji Marchia Graniczna Poznańsko-Zachodniopruska (Grenzmark Posen-Westpreussen). Została ona utworzona z tych części prowincji poznańskiej i Prusy Zachodnie, które nie weszły w skład odrodzonej Polski. W 1938 przekształcono ją w Rejencję Graniczną Poznań-Prusy Zachodnie (Regierungsbezirk Posen-Westpreussen), należącą do prowincji pomorskiej (Provinz Pommern). W 1926 Piła została również siedzibą Administratury Apostolskiej podlegającej bezpośrednio Watykanowi, w 1930 podniesionej do rangi Prałatury Apostolskiej. W okresie międzywojennym miasto znacznie się rozbudowało. Dla potrzeb administracji wybudowano szereg gmachów, m.in. przy pl. Staszica oraz obecny budynek Starostwa Powiatowego przy al. Niepodległości. Panowało tu jednak duże bezrobocie, a poparciem politycznym cieszyli się nacjonaliści (w tym NSDAP). Mimo silnego nacisku germanizacyjnego miasto pozostało ośrodkiem polskości.

Działały tu polskie organizacje społeczne, m.in. od 1924 oddział Związku Polaków w Niemczech. Od 1 września 1922 istniał tu wicekonsulat, a od 1930 konsulat RP. Od 1917 w Pile istniał również polski chór "Halka" śpiewający w każdą niedzielę oraz święta kościelne i państwowe Polski. Działał on do ostatniej niedzieli sierpnia 1939.

 

W 1939 utworzono obóz przejściowy dla cywilnej ludności polskiej. W czasie II wojny światowej Piła była dużym ośrodkiem przemysłu zbrojeniowego. W 1945 miasto zamieniono w twierdzę i włączono w system umocnień Wału Pomorskiego. Pierwszy pierścień obrony, wysunięty na dalekie przedpola miasta, obejmował m.in. Płotki, Leszków, Kalinę. Piłę obsadzono dużym garnizonem (24 tys. żołnierzy rozmaitego autoramentu). Miasto zostało zdobyte po ciężkich walkach trwających od 24 stycznia do 14 lutego 1945 przez oddziały wchodzące w skład 47 Armii radzieckiej. Wskutek działań wojennych Piła została zniszczona w 72 % (centrum w 90%), najbardziej ze wszystkich większych miast Wielkopolski.

 

 

Zabytki sakralne:

- modernistyczny kościół św. Antoniego; w ołtarzu głównym jeden z największych w Europie krucyfiksów, wykonany z jednego kawałka drewna, o wys. 7 m

- neobarokowy kościół św. Rodziny z lat 1912-1915 z dwiema wieżami

- neogotycki kościół poewangelicki św. Stanisława Kostki

- neogotycki kościół poewangelicki Matki Boskiej Częstochowskiej z lat 1892-1893 (osiedle Motylewo)

 

 

Inne zabytki:

- dom, w którym urodził się Stanisław Staszic, z ok. połowy XVIII w., zbudowany z muru pruskiego, zniszczony w 1945, odbudowany w 1948, gruntownie odnowiony w 1986, obecnie Muzeum Stanisława Staszica; na ścianie tablica pamiątkowa ku czci Stanisława Staszica

- dawny arsenał Landwehry z lat 1843-1844

- kasyno oficerskie z ok. 1914, obecnie Wojskowa Agencja Mieszkaniowa

- zespół budynków z lat 1926-1930 przy pl. Staszica:

- modernistyczny gmach władz dawnej rejencji pilskiej, obecnie Szkoła Policji

- teatr, biblioteka i muzeum, po zniszczeniach wojennych odbudowany w 1960, obecnie Pilski Dom Kultury im. Leona Kruczkowskiego i obiekty szkoły policji

- konsystorz ewangelicki i urząd finansowy, obecnie Urząd Miejski i Poszukiwania Nafty i Gazu "NAFTA"

- neogotycki budynek seminarium nauczycielskiego z lat 1902-1904 z salą gimnastyczną, obecnie Szkoła Podstawowa nr 7

- modernistyczny budynek gimnazjum im. von Steina z 1931, obecnie Liceum Ogólnokształcące

- fragment budynku dawnej poczty z lat 1893-1895, w stylu neorenesansu niemieckiego, obecnie Telekomunikacja Polska S.A. W 1994 część zburzona w 1945 została odbudowana w nowoczesnej formie, zachowując ogólną bryłę budynku

- dworzec kolejowy z 1853, przebudowany w 1876

- Parowozownia Pilska wybudowana w latach 1870-1874 zwana Okrąglakiem

- klasycystyczny budynek loży masońskiej z połowy XIX w., obecnie Wyższa Szkoła Biznesu

- neogotycki instytut głuchoniemych z ok. 1870, obecnie fragment Szkoły Podstawowej nr 5

- Nowy Dom Strzelecki z 1896, o konstrukcji z muru pruskiego, obecnie pensjonat

- budynek z ok. 1920, w którym w latach 1928-1934 mieścił się konsulat polski

- budynek z ok. 1875, w którym w latach 1934-1939 mieścił się konsulat polski; obecnie Muzeum Okręgowe; na ścianie tablica upamiętniająca siedzibę konsulatu polskiego

- kasyno oficerskie z czwartej ćwierci XIX w., obecnie Invest Bank

- schrony bojowe na wschodnich obrzeżach miasta z lat 1939-1944, fragment umocnień Wału Pomorskiego

- kamienice z przełomu XIX i XX w., m.in. przy ul. 14 Lutego, Ludowej, Roosevelta, Bydgoskiej, 11 Listopada, Buczka, Okrzei, Kilińskiego, Kolbego, Popiełuszki

- na przedmieściu Motylewo kilka chałup wiejskich z XIX w.

 

 

Oprócz tego w Pile istniały jeszcze inne budynki, które dziś mogłyby być zabytkami; zostały one przeważnie zniszczone w 1945 i rozebrane w latach późniejszych:

- Kościół św. Jana Chrzciciela i NMP, później św. Janów – najcenniejszy zabytek Piły, z późnogotyckim prezbiterium z lat 1619-1628 i późnobarokową nawą z końca XVIII wieku, spalony w 1945 i rozebrany w 1975; mimo kilku projektów odbudowy; obecnie na jego miejscu stoi Hotel Gromada

- synagoga w okolicach al. Piastów (dawniej Rynek Żydowski) z 1841, spalona w 1938

- kościół luterański, tzw. miejski, na pl. Zwycięstwa z 1822

- budynek sądu na ul. Boh. Stalingradu z 1825

- ratusz na pl. Zwycięstwa z 1837

- kościół ewangelicki św. Jana na ul. Buczka z lat 1909-1911

- kościół sekty Jana Czerskiego, później staroluterański, na ul. Wodnej z 1845 r., rozebrany ok. 1950

- eklektyczna, secesyjna i modernistyczna mieszkalna i handlowa zabudowa śródmieścia z XIX i 1. połowy XX wieku (m.in. przy Nowym Rynku – pl. Zwycięstwa i Starym Rynku – rejon skrzyżowania ul. Wodnej i Piekarskiej).

 

 

Pomniki:

- pomnik Tysiąclecia Polski i powrotu Ziem Zachodnich do Macierzy (1966, proj. Jerzy Sobociński)

- pomnik Stanisława Staszica (1960, rzeźb. Edward Haupt)

- obelisk ozdobiony reliefami związanymi z dziejami miasta (1964, proj. Józef Kopczyński)

- pomnik ofiar stalinizmu (1996)

- pomnik kolejarzy – pionierów miasta Piły (1973)

- popiersie Stanisława Staszica (1991, proj. Andrzej Lejszys)

- pomnik więźniów obozu "Albatros" (1985)

- głaz-pomnik ks. Bolesława Domańskiego

- głaz-pomnik z okazji 25-lecia NSZZ "Solidarność" (2005)

- głaz-pomnik powstańców wielkopolskich (1999)

- pomnik Jana Pawła II (2006).

 

 

Cmentarze:

- na przedmieściu Leszków dwa duże cmentarze wojenne (jeńców zmarłych w pilskim obozie w latach 1915-1918, żołnierzy polskich i radzieckich poległych w 1945, m.in. w walkach o Piłę)

- cmentarz katolicki przy ul. Salezjańskiej z ok. 1840

- cmentarz katolicki przy al. Powstańców Wielkopolskich z połowy XIX w.

- cmentarz prawosławny, tzw. choleryczny, z 1914, znajdujący się na północny wschód od Leszkowa, położony głęboko w lesie

- cmentarz komunalny przy ul. Motylewskiej

- cmentarz żydowski w Pile.

 

 

Po wojnie Piła wróciła do Polski. Niemiecka ludność miasta uległa wysiedleniu. Odbudowa, początkowo powolna, na szerszą skalę prowadzona była od 1965. Do niedawna w mieście istniało duże lotnisko wojskowe. W latach 1946-1951 i ponownie od 1 stycznia 1999 Piła była stolicą powiatu, w latach 1951-1975 powiatem miejskim, a w latach 1975-1998 stolicą osobnego województwa. 1 stycznia 1999 jako jedno z trzech byłych miast wojewódzkich, nie stała się miastem na prawach powiatu.

 

 

 

 

 

W potocznej świadomości Polaków obraz narodu żydowskiego jest w zasadzie zdominowany jego tragicznym losem w okresie drugiej wojny światowej. Podręczniki szkolne poświęcają niewiele miejsca lub podejmują temat prawie wyłącznie w kontekście tragedii Holocaustu. Tymczasem przez długie stulecia Żydzi stanowili istotną część społeczeństwa wielonarodowościowej Rzeczypospolitej, wnosząc w naszą kulturę różnorodność i oryginalność. Z dawnej kilkutysięcznej liczby cmentarzy, synagog i innych budynków służących żydowskiemu kultowi religijnemu, obecnie niewiele się zachowało. Po nazistowskim wykorzenieniu każdego śladu żydowskiej egzystencji nastąpił prawie 50-letni okres zaniedbania, opuszczenia, a nawet dewastowania większości miejsc, o dużej wartości historycznej i artystycznej.

 

 

HISTORIA PILSKICH ŻYDÓW

 

Przez cztery stulecia w Pile istniała gmina żydowska. Powstała ona prawdopodobnie w 1550 roku. Tę datę podaje niemiecki historyk Richard Havemann. Według danych z 1563 r., w mieście znajdowały się tylko 3 domy żydowskie. Później liczba ludności żydowskiej w Pile zaczęła stopniowo wzrastać i w roku 1569 było już w mieście 5 domów żydowskich, co - licząc po 5 osób na rodzinę - dawało ok. 30 osób. Na ogólną liczbę 271 domów stanowiło to 1,8%.

W 1626 roku Piłę strawił wielki pożar, który rozpoczął się w domu niejakiego Joachima - Żyda mieszkającego tuż przy kościele parafialnym. Po pożarze królowa Konstancja (żona Zygmunta III Wazy) - opiekunka miasta przysłała do Piły swego sekretarza Samuela Tarjowskiego, któremu poleciła opracować zupełnie nowy plan zabudowy. Na przedmieściu wytyczył on dzielnicę, w której Żydzi mieli odbudować swoje domy. Rozciągała się ona między dzisiejszym pl. Staszica a al. Piastów, od północy zaś graniczyła z ogrodem kościoła św. Jana. Jej centrum stanowił plac zwany Rynkiem Żydowskim, znajdujący się w okolicy al. Piastów i ul. Ossolińskich, pośrodku którego zbudowano drewnianą synagogę. Nakazano jednak, aby nie była ona wyższa niż sąsiednie budynki. Dzielnicę żydowską otoczono rowem i palisadą.

 

Prawdopodobnie w 1627 roku przy dzisiejszej ul. Konopnickiej założono cmentarz żydowski. Na ludność żydowską nałożono w tym czasie liczne zakazy. Żydom zakazano budowy domów poza dzielnicą żydowską oraz kupowania nieruchomości od chrześcijan. Odebrano im także łąki nad Gwdą. Dla odróżnienia od pozostałych mieszkańców miasta nakazano im nosić żółte kapelusze i czerwoną chustę na ramionach. Nie wolno im było także warzyć piwa i produkować wódki oraz nabywać alkoholu od innych osób w celu odsprzedaży.

 

Liczba Żydów w Pile nadal rosła i - jak przyjmuje F. Żmidziński - w roku 1655 było w mieście już 80 domów żydowskich, czyli ludność ta osiągnęła ok. 500 osób, co stanowiło już 30% ogółu mieszkańców. Ten okres rozwoju przerwał jednak najazd szwedzki. W dniu 24 lipca 1655 roku Piła została zajęta przez wojska feldmarszałka Wittenberga. Nienawiść wroga skupiła się głównie na Żydach. Szwedzi zamordowali ok. 33 osób, rabując cały dobytek, sprofanowali synagogę, zniszczyli rulon z Torą i spalili święte księgi. Pozostali przy życiu Żydzi zdołali zbiec do sąsiednich miasteczek. Po przejściu Szwedów gmina żydowska w Pile przestała istnieć. W drugiej połowie XVII w. liczba Żydów w Pile zaczęła ponownie wzrastać. Przyczynił się do tego między innymi przywilej na prowadzenie handlu wełną, nadany im w październiku 1670 r. Konkurencja ze strony Żydów stała się przyczyną niechęci mieszkańców Piły. Proponowano nawet, aby całkowicie wydalić ich z miasta.

 

W 1709 roku w czasie wojny północnej Szwedzi ograbili i spalili synagogę oraz wszystkie domy w dzielnicy żydowskiej. Niebawem na miejscu synagogi zbudowany został nowy budynek.

 

Według opisu z 1772 roku, po zajęciu miasta przez Prusy, w Pile w 43 domach mieszkało 318 Żydów. Rodzin żydowskich było 80, co daje wskaźnik 3,7 osoby na rodzinę. W roku następnym, według raportu burmistrza Rosenera, w 37 domach mieszkało w mieście 322 Żydów. Większość z nich zajmowała się handlem, głównie sprzedażą sukna i wełny, rzeźnictwem oraz wyszynkiem piwa i miodów. Wbrew zakazom handlowali oni również żywnością i wódką. Za panowania pruskiego liczba ludności żydowskiej w mieście nie zmieniła się zbytnio.

 

W latach 1833-1844 Żydzi otrzymali prawa polityczne. W 1834 roku mieszkało w Pile 404 Żydów. W dniu 7 lipca tego roku miał miejsce wielki pożar miasta, w wyniku którego spłonęła synagoga, dom nauki oraz większość żydowskich domów. Zniszczona

 

Synagoga została również większość materiałów dotyczących gminy żydowskiej. Nową, dużą murowaną synagogę, która jak poprzednie stała na Rynku Żydowskim (późniejszy Wilhelmsplatz), poświęcono dokładnie 7 lat po pożarze, 7 lipca 1841 roku. Po zachodniej stronie placu zbudowano szkołę żydowską. Od roku 1872 nadzór nad nią sprawowało państwo. W 1890 roku została ona upaństwowiona i przeszła na utrzymanie miasta.

 

Na przełomie XIX i XX w. zmniejszał się odsetek ludności żydowskiej w mieście: od 805 w roku 1880, poprzez 798 w 1890, do 580 w 1910. Przez następne lata liczba ta nie uległa zmianie. Według spisu z 1925 roku w Pile mieszkało 586 Żydów (ok. 1,6% ogółu mieszkańców). W 1937 roku było ich już tylko 236. Związane było to z bezwzględnymi represjami, którymi zostali poddani żydowscy mieszkańcy Piły po dojściu Hitlera do władzy.

 

W nocy z 9 na 10 listopada 1938 roku (w tzw. noc kryształową), jak w całej III Rzeszy, doszło w Pile do gwałtownych zamieszek. Zdemolowano mieszkania i sklepy należące do Żydów. Wielu z nich wyciągnięto z mieszkań i pobito. Spalono synagogę przy Wilhelmsplatz, która już nigdy nie została odbudowana. W synagodze spłonęła kronika gminy pilskiej, założona jesienią 1756 roku. Jednocześnie Gestapo pilskie aresztowało wielu Żydów, których następnie przewieziono do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen. W pierwszej połowie lutego 1940 roku pozostałych w mieście Żydów wywieziono razem z ludnością żydowską z innych miejscowości zachodniopomorskich i ulokowano w okropnych warunkach w barakach pod Lublinem. W ten sposób historia Żydów w Pile została zamknięta.

 

Cmentarz żydowski przy ul. Konopnickiej został zniszczony w czasie wojny. Na jego terenie po 1945 roku wzniesiono przedszkole i budynki szkoły policyjnej. Dziś pozostały po nim jedynie stare drzewa. Na cmentarzu wojennym w Leszkowie można natomiast znaleźć kilka nagrobków jeńców rosyjskich wyznania mojżeszowego z okresu I wojny światowej.

                                                                                         

Cmentarz, w centrum miasta, na terenie graniczącym obecnie z Szkołą Policyjną, Założony na początku XVII wieku, prawdopodobnie w 1627 roku. Przed wojną powierzchnia około 0,80 hektara. Cmentarz zniszczony w czasie II wojny światowej. Brak nagrobków, część została przeniesiona na inny cmentarz. Obecnie teren ogrodzony i niedostępny. 

Cmentarz, w centrum miasta, w pobliżu XVII-wiecznej dzielnicy żydowskiej

Drugi żydowski cmentarz założony prawdopodobnie w 1840 roku. Zniszczony przez Niemców w czasie wojny.

 

Cmentarz, na terenie zwanym Leszków. Cmentarz wojenny założony w 1915 roku. Na jednej z kwater chowano zmarłych żołnierzy Żydów. Powierzchnia około 1,20 hektara, zachowanych kilkadziesiąt nagrobków.

 

 

OKOLICE PIŁY

 

CHODZIEŻ. Cmentarz, ul. Kochanowskiego. Założony w XVII wieku, powierzchnia 2,5 hektara, zdewastowany i zniszczony; lokalne władze dopuściły do zniszczenia cmentarza, lokalizując na nim boisko sportowe i osiedle domków jednorodzinnych. Żydowska wspólnota istniała tu już w 1688 roku.

 

CZARNKÓW. Cmentarz, na terenie zwanym Góra Żydowska. Założony w XVIII wieku, brak innych danych. Cmentarz - Założony w 1812 roku.

 

CZŁOPA. Cmentarz, ul. Mickiewicza, obok cmentarza katolickiego. Założony na początku XVII wieku, powierzchnia 0,66 hektara, nie ogrodzony, zdewastowany, zachowanych kilka nagrobków, najstarszy z 1861 roku, hebrajskie i niemieckie napisy.

W 1614 roku powstała gmina żydowska. W XVII wieku funkcjonowała synagoga. W 1760 roku ponownie wybudowano synagogę.

 

DEBRZNO. Cmentarz, ul. Mokotowska 2 (przy szczycie wzgórza); Założony w XVIII wieku, powierzchnia 0,30 hektara, nie ogrodzony, zdewastowany. Ostatni znany pogrzeb odbył się w 1940 roku.

 

JASTROWIE. Cmentarz, ul. Kilińskiego 17 (w pobliżu przejazdu kolejowego)

Założony w połowie XVIII wieku, powierzchnia 0,74 hektara, częściowo zdewastowany, zachowanych 70 nagrobków, najstarszy z 1856 roku, hebrajskie i niemieckie napisy. Cmentarz był niszczony w czasie II wojny światowej.

Gmina żydowska istniała tu już w 1610 roku. Pierwsza synagoga została wzniesiona w XVII wieku. Nowa w 1867 roku i służyła społeczności żydowskiej do 1938 roku.

 

LĘDYCZEK. Cmentarz, ul. Cmentarna. Założony na początku XIX wieku, powierzchnia 0,65 hektara, nie ogrodzony, zdewastowany, zachowanych kilka nagrobków z piaskowca, najstarszy z 1897 roku, hebrajskie i niemieckie napisy. Z cmentarza korzystała również wspólnota żydowska z miejscowości Okonek. Cmentarz był niszczony już przed II wojną światową.

 

LUBUSZ. Cmentarz. Powierzchnia 0,39 hektara, nie ogrodzony, zdewastowany, zachowanych kilka nagrobków.

 

MARGONIN. Cmentarz, ul. Okopowa. Założony w VII wieku, powierzchnia 1,0 hektara, nie ogrodzony, zdewastowany, brak nagrobków. Cmentarz był niszczony w czasie II wojny światowej.

 

MIASTECZKO KRAJEŃSKIE. Cmentarz, ul. Leśna, 1 km z wsią. Założony na początku XVIII wieku, powierzchnia 0,25 hektara, nie ogrodzony, zdewastowany. Cmentarz był niszczony w czasie II wojny światowej.

 

MIROSŁAWIEC. Cmentarz, ul. Cmentarna. Założony w XVII wieku, powiększany na początku XIX wieku. Powierzchnia 2,22 hektara, ogrodzony murem kamiennym, zachowanych około 100 nagrobków, najstarszy z 1865 roku, na nagrobkach hebrajskie i niemieckie napisy. Cmentarz był niszczony w czasie II wojny światowej.

Żydowska wspólnota funkcjonowała tu od końca XVI wieku. W pierwszej połowie XIX wieku działała jesziwa - szkoła religijna wyższego stopnia.

 

ROGOŹNO. Cmentarze, ul. Leśna (Żydowska Górka). Starszy cmentarz został założony pod koniec XVI wieku, nie ogrodzony, zdewastowany, nie ma nagrobków. Płytami nagrobnymi ze starego cmentarza Niemcy w czasie ostatniej wojny wybrukowali uliczki wokoło Nowego Rynku. Po wojnie uliczki (i te nagrobki) pokryto asfaltem. W granicach starego cmentarza zachowały się ruiny domu przedpogrzebowego. Nowy cmentarz mieścił się poniżej starego też przy ulicy Leśnej. Po wojnie został zniszczony przez ludzi przy cichej aprobacie ówczesnych władz. Kilka fragmentów rozbitych macew znajduje się w miejscowym muzeum (jest w nim również mały kącik dotyczący historii Żydów z Rogoźna).

Zorganizowana wspólnota żydowska istniała tu już w 1569 roku. W XIX wieku dzielnica żydowska mieściła się wokół Starego Rynku.

 

RYCZYWÓŁ. Synagoga, ul. Czarnkowska 6. Zbudowana w drugiej połowie XIX wieku, orientowana, na planie prostokąta, z niewielką apsydą od wschodu. Pierwotnie elewacje z cegły nietynkowanej. Po 1945 roku przebudowana na dom mieszkalny. Cmentarz, poza terenem wsi. Założony w XVIII wieku (około 1735 roku), powierzchnia 0,45 hektara (przed wojną 1,5 hektara), zachowane dwa nagrobki (jeden z 1843 roku). W 1677 roku tutejsi Żydzi uzyskali potwierdzenie przywilejów od Jana III, w tym zezwolenie na budowę bóżnicy i zakup placów pod 20 domów. W 1698 następny przywilej zwalnia od podatków bóżnicę, cmentarz, szpital, dom rabina i szkołę. Gmina żydowska istniała tu od 1735 roku. W 1889 roku żydowska wspólnota liczyła 212 osób.

 

SZAMOCIN. Synagoga, ul. Paderewskiego 19. Cmentarz, ul. Świerczewskiego 53. Założony w połowie XVIII wieku, powierzchnia 0,42 hektara, nie ogrodzony, zdewastowany, nie ma nagrobków. Cmentarz był niszczony w czasie II wojny światowej.

W 1893 roku urodził się tu poeta Ernest Toller, zmarł w 1939 w Nowym Jorku. Przed II wojną światową żydowska populacja liczyła 44 osoby.

 

TUCZNO. Cmentarz, ul. Młyńska, na wzgórzu opodal zamku. Założony na początku XVIII wieku, powierzchnia 0,30 hektara, nie ogrodzony, w latach pięćdziesiątych zdewastowany przez ludność polską; zostało kilkanaście nagrobków, z czego kilka z piaskowca (czytelne napisy hebrajskie i niemieckie, nawet złocone, na jednym data 1883) i około 10 z gładkiego granitu, być może jeszcze więcej nagrobków ukrytych jest w trawie i w ziemi.

 

WAŁCZ. Cmentarz, ul. Bieruta 11. Założony w XVII wieku, powierzchnia 0,75 hektara, nie ogrodzony, zdewastowany, nie ma nagrobków. Żydowska wspólnota istniała tu już 1623 roku. W XVII wieku wzniesiono synagogę, która paliła się w 1706, 1711, i w 1938 roku. W 1939 roku mieszkało tu 250 Żydów.

 

WĄGROWIEC. Synagoga. Wybudowana w 1807 roku, zniszczona w 1940.

Cmentarz, wzgórze nad Jeziorem Durowskim. Założony na początku XIX wieku, przed wojną powierzchnia 1,16 hektara, zdewastowany przez okupanta w czasie II wojny, w latach 60. dokonano reszty zniszczeń. Istniejące macewy z tego cmentarza wykorzystano częściowo jako płyty chodnikowe, a częściowo Niemcy wrzucili je do rzeki Wełny. W lipcu 2001 wyciągnięto z rzeki większość nagrobków. W miejscu dawnego cmentarza żydowskiego 29.11.2001 odsłonięto tablicę pamiątkową. Ze zgromadzonych macew i ich fragmentów urządzono lapidarium. Pierwsze wzmianki o społeczności żydowskiej w Wągrowcu pochodzą z drugiej połowy XVIII wieku. W 1793 r. było w mieście 28 Żydów, w dwa lata później 134 (na 809 mieszkańców). W połowie XIX w. nie było w mieście żadnych konfliktów na tle narodowościowym. Później jednak liczba ludności żydowskiej malała i w chwili wybuchu drugiej wojny światowej w mieście było 50 osób wyznania mojżeszowego, którzy też opuścili Wągrowiec w pierwszych dniach wojny.

 

WIELEŃ. Synagogi - Pierwsza synagoga funkcjonowała tu w XVII wieku. W 1785 roku wzniesiono nową, jednak spaliła się w tym samym roku. Kolejną zbudowano w 1787 roku, została zniszczona w 1939 roku. Cmentarz - Założony w XIX wieku, przed wojną powierzchnia 1 hektara, nie ogrodzony, zdewastowany, nie ma nagrobków. Cmentarz był niszczony w czasie II wojny światowej. W granicach cmentarza znajduje się dom przedpogrzebowy. Żydowska wspólnota istniała tu od połowy XVII wieku. Przed II wojną światową mieszkało tu 54 Żydów.

 

WYSOKA. Cmentarz, za miastem na wzgórzu. Założony w połowie XIX wieku, powierzchnia 0,25 hektara, nie ogrodzony, zdewastowany, nie ma nagrobków. Zlikwidowany po 1920 roku. Obecnie szkoła podstawowa. W 1870 roku żydowska populacja liczyła 128 osób.

 

WYRZYSK. Synagoga, ul. Pocztowa 6. Synagoga murowana, wzniesiona na miejscu synagogi drewnianej około 1860 roku. Na planie prostokąta. Zachowały się resztki dawnego wystroju malarskiego oraz ceglany detal elewacji. Po rozwiązaniu gminy żydowskiej budynek zamieniono na magazyn. Cmentarz. Założony na początku XIX wieku, powierzchnia przed wojną 0,20 hektara, ostatni znany pogrzeb odbył się przed 1940 rokiem. Zniszczony w czasie wojny. Gmina żydowska powstała tu w 1 połowie XIX wieku. Istniała do 1920 roku. W 1772 roku mieszkało tu 57 Żydów (27,5 % ludności), 1885 - 142 (9,9 % ludności), a w 1921 - 18 (1,4 %).

 

ZLOTÓW. Cmentarz, nad jeziorem, w północnej części miasta. Przed wojną powierzchnia 0,48 hektara, nie ogrodzony, zdewastowany, zostały tylko fragmenty porozbijanych nagrobków. Zniszczony w czasie wojny. Kilka macew znajduje się w muzeum w Osieku. Żydzi mieszkali tu od XVI wieku. Znani tutejsi rabini to Jakub Feiwil (zm. 1694) i rabin Beth (zm. 1774).

 

jak-pomoc-bezdomnym-kotom-w-pile   Jak pomóc bezdomnym kotom w Pile? – odpowie Pani doktor Dorota Sumińska.   Jak oswoić kota – dzikusa. I kiedy go nie...
nie-dla-likwidacji-tarczy      Pan Piotr GłowskiPrezydent Miasta PiłyUrząd Miasta PiłyPlac Staszica 10, 64-920 Piłae-mail: prezydent@um.pila.pl   Pani...
historia-zydow-w-pile-wystawa       Zapraszamy na otwarcie wystawy fotografii pt.: Historia Żydów w Pile. „History of the Jewish Community of Schneidemühl - 1641...
nie-zapomnijcie-tamtych-dni   Zapraszamy na pokaz fotografii Ryszarda Janickiego   Nie zapomnijcie tamtych dni   40 rocznica podpisania porozumienia w Gdańsku...
przyjaciele-zwierzat     Program pt. "Przyjaciele Zwierząt w Powiecie Pilskim" Program adresowany jest do mieszkańców Powiatu Pilskiego, którego celem...
problemy-w-schronisku-w-pile   Projekt wstępny – do dyskusji – do zbiorowej pracy – Przyjaciele zwierząt w Pile. Wstępne zbiorcze zestawienie problemów jakie są obecnie w...
bank-karmy-dla-bezdomnych-zwierzat-w-pile   Bank karmy dla bezdomnych zwierząt w Pile.   Projekt non - profit, dotyczący bezpłatnej dystrybucji karmy dla bezdomnych psów i kotów...
warsztaty-fotograficzno-dokumentalne   19 czerwca 2020 Warsztaty fotograficzno-dokumentalne, Piła, lipiec 2020   Zapraszamy do udziału w warsztatach fotograficznych dla...
zapomniane-historie-film-autorstwa-zbyslawa-kaczmarka   Powstał film, zrealizowany przez Pana Zbysława Kaczmarka w TVP3 Poznań o życiu Siostry Anny Budnowskiej urodzonej zakonnicy z...
nie-bedzie-lak-kwietnych-w-pile Nie będzie łąk kwietnych w Pile!   Co z łąkami kwietnymi w Pile? - Pan Piotr Głowski, prezydent Miasta Piły wycofuje się ze wcześniejszych...
pokaz-filmow-z-festiwalu-niepokorni-niezlomni-wykleci     NSZZ „Solidarność” Starostwo Powiatowe w Pile I Liceum Ogólnokształcące w Pile Stowarzyszenia EFFATA   zapraszają na...
140-lat-linii-kolejowej-poznan-pila   140 lat linii kolejowej Poznań - Piła.   Zapraszamy na promocję książki (albumu) pt. 140 lat linii kolejowej Poznań – Piła, autorstwa...
odsloniecie-tablicy-przy-cmentarzu-jenieckim-w-leszkowie     Towarzystwo Miłośników Miasta Piły Stowarzyszenia Inicjatyw Społecznych EFFATA Firma Interlok i Agencja Cameleon zapraszają na...
30-100-pl-30-lat-wolnosci   Piotr Wójcik 30/100_PL. 30 lat wolności   Rodzinna pamięć, indywidualne losy, różnorodne miejsca zamieszkania bohaterów układają się w...
1989-musimy-wygrac   Wystawa fotografii, pt. „1989. Musimy wygrać!”,  Jarosława Macieja Goliszewskiego.   Wystawa „1989. Musimy wygrać!”....
8883-oo-zlotych-dla-angeli-nygi  8883,oo złotych dla ANGELI NYGI :)   Fundacja 1 % Dobra oraz Agencja Reklamy OPUS Pana Pawła Ładzińskiego zebrała kwotę...
laki-kwietne-w-pile   Pan Piotr Głowski Prezydent Miasta Piły Urząd Miasta Piły Plac S. Staszica 10, 64-920 Piła Tel. 67 212 62 10 e-mail:...
historia-zydow-w-ujsciu   Ujski Dom KulturyStowarzyszenie Inicjatyw Społecznych EFFATAZwiązek Gmin Wyznaniowych ŻydowskichBiuro Filii w Poznaniu zapraszają na otwarcie...
dla-angeli-nygi  Galeria 1 % dobra  Zdarzyło się nad Gwdą – dyskretna ulotność krajobrazu.   Kup zdjęcie i pomóż Angeli pokonać chorobę!...
macierzynstwo   Odsłonięcie pomnika pt. „Macierzyństwo – Rodzina”     Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych EFFATA NSZZ SOLIDARNOŚĆ w...
cmentarz-jeniecki-w-pile Pomóż zbudować nową tablicę informacyjną na cmentarzu jenieckim w Pile-Leszkowie    Prosimy o wsparcie wykonania i zamontowanie nowej...
zdarzylo-sie-nad-gwda  Zdarzyło się nad Gwdą – dyskretna ulotność krajobrazu   Wystawa fotografii Piotra Grzesia i Krzysztofa Tollasa, poświęcona walorom...
dobre-bo-dobre-w-pile-pomoc-dla-angeli-nyga   DOBRE BO DOBRE w Pile J POMOC dla Angeli Nyga J   Zapraszamy na koncert DOBRE BO DOBRE. Kiedy: 30 maja (czwartek) 2019, g. 20.oo Gdzie:...
no-more-chernobyls   No more Chernobyls   Zapraszamy na otwarcie wystawy fotografii oraz promocję książki pt. CZARNOBYL INSTRUKCJE PRZETRWANIA - KATE...
oswiadczenie   Oświadczenie w kwestii Apelu w sprawie obserwacji i rozwiązania VI Pilskiego Marszu Pamięci Żołnierzy Wyklętych – opublikowanego w dniu 27...
znaki-dobra-2019   REGULAMIN KONKURSU DZIENNIKARSKIEGO ZNAKI DOBRA 2019   1. Organizator    Głównym organizatorem konkursu jest Stowarzyszenie...
pilski-informator-kulturalny-pik   Witamy na stronie internetowego czasopisma pt. Pilski Informator Kulturalny. Pilski Informator Kulturalny dostępny jest pod...
fundacja-1-dobra   Fundacja 1% Dobra to niezależna organizacja typu non-profit.   Misją Fundacji 1% Dobra jest tworzenie szans i możliwości na poprawę życia...
aleksandra-bogdan-tomik-niepodlegla     MOJE WIERSZE   Aleksandra Bogdan z domu Snadna Niepodległa     TOMIK w pliku PDF jest dostępny pod...
52-swiatowy-dzien-pokoju   O podejmowanie zdecydowanych działań na rzecz pokoju zaapelował Ojciec Święty. 1 stycznia 2019 roku 52. Światowy Dzień Pokoju. Jego hasło...
bol-egzystencji           Ból egzystencji Rahma Ali, palestynka z Jerozolimy   Urodziłam się w palestyńskim obozie dla...
1oo-lat-wolnosci Organizatorzy: Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych EFFATA Towarzystwo Miłośników Miasta Piły Starostwo Powiatowe w Pile Młodzieżowy Dom Kultury w...
stoimy-tutaj-razem-w-celu-zachowania-pamieci-zydow-z-pily  foto: Przemysław Grabiński - Życie Piły     Stoimy tutaj razem w celu zachowania pamięci Żydów z Piły. Nie możemy zmienić...
macierzynstwo-rodzina     W imieniu Stowarzyszenia Inicjatyw Społecznych EFFATA i Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego SOLIDARNOŚĆ w Pile oraz...
sprzatanie-swiata-w-pile   Sprzątanie świata w Pile :) razem z jej inicjatorką Mirą Stanisławską - Meysztowicz :) Zróbmy w Pile porządek! :)   Piła, 8...
80-rocznica-spalenia-synagogi-w-pile     80. rocznica spalenia przez Niemców Synagogi w Pile   Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych EFFATA Poznańska Filia Związku Gmin...
wielkopolska-jakiej-nie-znamy    Organizatorzy Konkursu: Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych EFFATA Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w...
list-otwarty-dotyczacy-wycinek-drzew-w-pile List otwarty dotyczący wycinek drzew w PilePiła – sierpień 2018 Szanowni decydenci, wykonawcy, mieszkańcy! Miasto jest delikatnym organizmem, w którym...
od-b-do-a-opowiesc-o-przyrodzie   Wernisaż wystawy fotografii pt. od B do A, opowieść o przyrodzie. Dyrektor Gminnego Ośrodka Kultury Galeria Spichlerz "Wacek"Stowarzyszenie...
nagroda-publicznosci   „Wielkopolska, jakiej NIE znamy” - konkurs fotograficzny.   Nagroda publiczności! J   Proszę ze wszystkich zamieszczonych zdjęć...
tekla-anna-budnowska   Rodziny Budnowskich i Kabatów Towarzystwo Miłośników Miasta Piły Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych EFFATA Zgromadzenie Sióstr...
pani-doktor-dorota-suminska-w-pile   Pani doktor Dorota Sumińska w Pile J   Lekarz weterynarii z wykształcenia, współpracownik Najwyższej Izby Kontroli, z zamiłowania...
noc-muzeow-w-bialosliwiu   Gminny Ośrodek Kultury w Białośliwiu oraz Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych EFFATA w ramach I NOCY MUZEÓW zapraszają na promocję książki oraz...
czy-w-nowej-wsi-ujskiej-moze-dzialac-ferma-trzody-chlewnej   Czy w Nowej Wsi Ujskiej może działać ferma trzody chlewnej?   Dzisiaj na zaproszenie Rady Sołeckiej Nowej Wsi Ujskiej oraz Stowarzyszenia...
ferma-trzody-chlewnej Czy w Nowej Wsi Ujskiej może działać ferma trzody chlewnej?   Rada Sołecka Nowej Wsi Ujskiej Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych...
pan-profesor-pawel-spiewak-w-pile     Pan Profesor Paweł Śpiewak w Pile! J   Biblioteka w Pile zaprasza na spotkanie z Panem Profesorem Pawłem...
oswiadczenie-w-sprawie-pana-zenona-jazdzewskiegoeffata... zapamiętajcie dobrze effata.... otwórzcie wasze serca i umysły na dobro i...
schronisko-w-pile Czy współczesne schroniska dla zwierząt spełniają swoją rolę? Czy są azylem dla nieszczęśliwych istot, czy sposobem na biznes? Do jakich czynów może...
pt-1-dobra     pt. 1 % dobra :)     Zapraszamy do udziału w festiwalu pt. 1 % dobra :) Trudno jest wybrać jedną ogranizację lub osobę,...
siostra-anna-budnowska-z-pily   Siostra Anna Tekla Budnowska z Piły ze zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi, otrzymała pośmiertnie Medal Sprawiedliwi wśród Narodów...
51-swiatowy-dzien-pokoju   ORĘDZIE PAPIEŻA FRANCISZKA NA 51. ŚWIATOWY DZIEŃ POKOJU – 1 STYCZNIA 2018 R. Danie osobom ubiegającym się o azyl, uchodźcom, migrantom i...
wsa-uchyla-decyzje-prezydenta-pily   Wojewódzki Sąd Administracyjny uchyla decyzję Prezydenta Piły       Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu...
scenariusze-lekcji-dla-nauczycieli   Mariusz Frankowski HISTORIA ŻYDÓW W PILE – SCENARIUSZE LEKCJI DLA NAUCZYCIELI PIŁA 2017/5777 Starszym braciom w wierze poświęcam SPIS...
wernisaz-wystawy-fotografii-pt-bialo-czerwona Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych EFFATAoraz Autor Marek Lapiszapraszają na wernisaż wystawy fotografii pt. Biało-czerwona 14 grudnia 2017 r., godz....
spotkanie-z-joanna-i-andrzejem-gwiazdami Region Wielkopolska NSZZ "Solidarność"Parafia rzymskokatolicka pw. Świętej Rodziny w PileSalezjańskie Stowarzyszenie Wychowania Młodzieży w PilePilscy...
dolacz-do-maratonu-pisania-listow-w-pile   DOŁĄCZ DO MARATONU PISANIA LISTÓW w Pile! W tym roku podczas Maratonu będziemy pisać listy w sprawie obrońców i obrończyń praw człowieka z 10...
koncert-charytatywny-dla-miry         Koncert charytatywny dla Miry :) Zapraszamy na koncert charytatywny,   który odbędzie się w SALI MIEJSKIEJ...
jedziemy-do-ksiaznicy-pomorskiej-w-szczecinie   Książka i wystawa pod wspólnym tytułem Historia Żydów w Pile zagości w Książnicy Pomorskiej w Szczecinie w dniu 18 grudnia 2017 roku o godz....
ilona-dworak-cousin-w-pile     Witam!   Proszę o przyjęcie zaproszenia do programu pobytu w Pile pani dr Ilony Dworak Cousin - przewodniczącej Towarzystwa...
spalenia-synagogi-w-pile    Rocznica spalenia przez Niemców Synagogi w Pile Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych EFFATA oraz Grupa Niebanalni Medialni z Zespołu...
wielkopolska-jakiej-nieznamy     „Wielkopolska, jakiej NIEznamy” - konkurs...
happy-olo-pogodna-ballada-o-olku-dobie       Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych EFFATA Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 3 w Pile Stowarzyszenie Koneserzy...
otwarcie-wystawy-w-poznaniu   Dzisiaj w Rosz Haszana, Nowy Rok 5778, w siedzibie Gminy Żydowskiej w Poznaniu, odbyło się otwarcie wystawy i promocja książki pod wspólnym...
110-rocznica-remontu-pierwszego-parowozu-w-pile   Patronat honorowy: Pan Marcin Porzucek Poseł na Sejm RP Pan Eligiusz Komarowski Starosta Pilski Pani Maria Bochan Towarzystwo Miłośników...
ksiazka-pt-historia-zydow-w-pile  Książka pt. Historia Gminy Żydowskiej z Piły od roku 1641 do Holokaustu/510 stron, twarda okładka, Wydanie I, czerwiec 2017/   Autor:...
historia-zydow-w-pile          Zapraszamy na promocję książki oraz otwarcie wystawy fotografii pod wspólnym tytułem Historia Żydów w...
rabin-polski-w-pile   W imieniu Eligiusza Komarowskiego Starosty Pilskiego oraz Artura Łazowego, prezesa Stowarzyszenia Inicjatyw Społecznych EFFATA, zapraszamy na...
chrzescijanski-ksztalt-patriotyzmu   Za niedopuszczalne i bałwochwalcze uznać należy wszelkie próby podnoszenia własnego narodu do rangi absolutu, czy też szukanie chrześcijańskiego...
ochrona-przyrody-w-miescie   Ochrona przyrody w mieście Człowiek wydziera przyrodzie coraz więcej przestrzeni i przystosowuje ją do własnych potrzeb. Zwykle tak modyfikuje...
siedem-aniolow   Festiwal Siedem Aniołów Jarocin 2017    Udostępnij tę stronę na Facebooku    Udostępnij tę stronę na...
finisaz-pokonkursowej-wystawy-fotografii   Zbigniew Hoffman Wojewoda Wielkopolski Eligiusz Komarowski Starosta Pilski Artur Łazowy Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych...
raport-nik    Przedstawiamy prezentację pana Andrzeja Aleksandrowicza - dyrektora Delegatury Najwyższej Izby Kontroli, Delegatura w Poznaniu...
jakosc-powietrza      Petycja w sprawie jakości powietrza oraz przygotowania dyrektywy dotyczącej oceny poziomu zapach w środowisku i zarządzania...
bezdomnosci-zwierzat    ZAPROSZENIE na konferencję dotyczącą zapobiegania bezdomności zwierząt oraz sytuacji w schronisku Piła Leszków.   Konferencja...
wystawa-w-szydlowie foto: Krzysztof Bogdanowicz   Dariusz Chrobak Wójt Gminy Szydłowo Grażyna Bednarek  Dyrektor Centrum Upowszechniania Kultury Artur...
jozef-skrzek Koncert Józefa Skrzeka w Pile!   Józef Skrzek dla Kingi Żołędziewskiej, ośmioletniej dziewczynki, która na całym ciele naznaczona jest bliznami...
wystawa-w-wysokiej   Marek Madej Burmistrz Miasta i Gminy Wysoka Czesław Pająk Dyrektor Ośrodka Upowszechniania Kultury w Wysokiej Artur Łazowy...
zmiany-w-ksiegowosci Jakie zmiany w księgowości dla NGO w 2017 roku? autor(ka): Krzysztof Śliwiński, współpr. AG, RK  2017-01-09, 03:04   Pod koniec...
swiatowy-dzien-pokoju-2017   ORĘDZIE OJCA ŚWIĘTEGO FRANCISZKA NA 50. ŚWIATOWY DZIEŃ POKOJU 1 STYCZNIA 2017 ROKU     Wyrzeczenie się przemocy: styl polityki...
swiat-chrystusa  „Świat Chrystusa”.   Patrząc na dzieje świata z perspektywy historyka widać jak na dłoni, że uległ on całkowitej zmianie po tym, gdy...
obywatelski-marsz-dla-pokoju   Obywatelski Marsz dla Pokoju Berlin – Aleppo  #CivilMarchForAleppo Manifest Nadszedł czas, aby działać. Nie możemy już dłużej siedzieć...
laureaci-konkursu-pt-sladami-stanu-wojennego   Laureat konkursu pt. „Śladami STANU WOJENNEGO”. 35 Rocznica Wprowadzenia Stanu Wojennego, 1981 – 2016. Nagroda – Eligiusza Komarowski,...
skladamy-2648-podpisow        Pan Piotr GłowskiPrezydent Miasta Piły Pan Rafał ZdzierelaPrzewodniczący Rady Miasta URZĄD MIASTA PIŁYPlac...
marek-kaminski-w-pile        Marek Kamiński w Pile? Marek Kamiński, ur. 24 marca 1964 w Gdańsku, – polski polarnik, podróżnik, przedsiębiorca. Jako...
35-rocznica-wprowadzenia-stanu-wojennego  Zapraszamy na otwarcie rocznicowej wystawy pt.: NSZZ „Solidarność” i opozycja demokratyczna w Wielkopolsce 1980–1990, przygotowanej przez...
ojciec-leon-w-pile   Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych EFFATA zaprasza na spotkanie z Ojcem Leonem Knabitem OSB   kiedy: 10 listopad 2016 /czwartek/...
miasteczko-krajenskie Gminny Dom Kultury w Miasteczku Krajeńskim Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych EFFATA   Zapraszają na otwarcie pokonkursowej wystawy...
maraton-pisania-listow-w-pile   Maraton Pisania Listów w Pile! - szukamy ochotników do współpracy! :)   kontakt:Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych...
nie-dla-cyrku-ze-zwierzetami-w-pile   Nie dla cyrku ze zwierzętami w Pile! Petycja w sprawie wprowadzenia zakazu organizacji przedstawień cyrkowych z wykorzystaniem zwierząt na...
sladami-stanu-wojennego   Śladami STANU WOJENNEGO 35. Rocznica Wprowadzenia Stanu Wojennego 1981 - 2016. Konkurs na pracę pisemną i grafikę /malarstwo,...
lobzenica-wystawa-fotografii   Gminne Centrum Kultury w Łobżenicy Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych EFFATA   Zapraszają na otwarcie pokonkursowej wystawy...
co-sie-dzieje-rujnuje-w-pile   foto: Barbara Podlecka   Co się dzieje /rujnuje/ w Pile?   Inwestycja pod nazwą: rewitalizacja przestrzeni publicznej w ramach...
jozef-pyrz-prorok "Prorok" Nie żyje , współtwórca polskiego ruchu hipisów W Gawłówku pod Bochnią w wieku 70 lat zmarł Józef Pyrz, współzałożyciel ruchu hipisowskiego w...
w-obronie-zwierzat   Petycja w sprawie złego traktowania zwierząt w schronisku Piła Leszków.   Petycję tę kierujemy do wszystkich osób, którym los zwierząt...
spalarna-odpadow      Czy w Pile planowana jest budowa spalarni odpadów?   Prosimy o udział w konsultacjach społecznych, poprzez wpisy do...
wyrzysk-wystawa-fotografii   Zapraszamy na otwarcie pokonkursowej wystawy fotografii Pt.: „Powiat Pilski, jakiego NIE/znamy”.   Wernisaż: 30 wrzesień 2016, g. 17.00...
zbieramy-opinie   Zbieramy opinie na temat działalności pilskiego schroniska dla zwierząt!   Od kilku tygodni wrze na linii władze schroniska dla...
laudato-si   Laudato Si - widowisko plenerowe   Siedem dni stwarzania świata - ŚWIĘTO. Taniec – Światło – Muzyka - Ogień Ponad 70 aktorów....
wystawa-w-bialosliwiu   Zapraszamy na otwarcie pokonkursowej wystawy fotografii Pt.: „Powiat Pilski, jakiego NIE/znamy”.   16 sierpnia 2016 /wtorek/, godz....
ujscie-wystawa-fotografii   Zapraszamy na otwarcie pokonkursowej wystawy fotografii Pt.: „Powiat Pilski, jakiego NIE/znamy”.   15 lipca 2016 /piątek/, godz....
stan-wojenny-35-rocznica                  35. rocznica wprowadzenia stanu wojennego 1981 –...
zygmunt-selwat    W imieniu Wojewody Wielkopolskiego, Starosty Pilskiego, Towarzystwa Miłośników Miasta Piły oraz Stowarzyszenia Inicjatyw Społecznych...
zaproszenie-na-wystawe   Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych EFFATA Eligiusz Komarowski – Starosta Pilski   Zapraszają na otwarcie pokonkursowej wystawy Pt.:...
wyniki-konkursu-pt-powiat-pilski-jakiego-nie-znamy        I wszystko stało się jasne!       31 maja 2016 roku odbyło się posiedzenie Komisji...
adam-wajrak   Ujski Dom Kultury Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych EFFATA zapraszają na spotkanie z Adamem Wajrakiem, który opowie o swojej najnowszej...
poznanski-czerwiec-56   Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych EFFATA Muzeum Walk Niepodległościowych w Poznaniu NSZZ Solidarność Oddział w Pile oraz honorowy...
konkurs-fotograficzny-powiat-jakiego-nie „Powiat Pilski, jakiego NIE/znamy” - Konkurs fotograficzny.   Celem konkursu jest dzielenie się wrażeniami, spojrzeniem na otaczającą nas...
relacja-z-koncertu-raz-dwa-trzy   6216,20 złotych – taką kwotę uzbierano podczas koncertu zespołu Raz Dwa Trzy, który odbył się w dniu 10 marca 2016 w sali Państwowej Wyższej...
historia-spolecznosci-zydowskiej   Wstęp do: Historia społeczności żydowskiej w Pile - od 1641 roku do Holokaustu Dobre monografie łączą dwie podstawowe cechy. Dają ogólny,...
60-rocznica-poznanskiego-czerwca   W czerwcu będziemy obchodzić 60 rocznicę POZNAŃSKIEGO CZERWCA 1956.   Wystawa prezentowana jest z okazji 60 rocznicy przebiegu...
konkurs-fotograficzny Jeszcze kilka dni i ogłaszamy nowy konkurs fotograficzny pt. „Powiat Pilski, jakiego NIE/znamy”     Celem konkursu jest dzielenie się...
30-rocznica-katastrofy-w-czarnobylu   30 rocznica katastrofy w Czarnobylu Europejski Tydzień dla Przyszłości 30 lat po Czarnobylu i 5 lat po Fukushimie   Zapraszamy 7...
raz-dwa-trzy-koncert     Raz Dwa Trzy     – HOSPICJUM W PILE         Koncert zespołu Raz Dwa Trzy   Koncert...
rachunkowosc-w-ngo Szanowni Państwo! Organizacje Pozarządowe!    W imieniu Błażeja Pardy Posła na Sejm RP oraz Stowarzyszenia Inicjatyw Społecznych EFFATA,...
swiatowy-dzien-pokoju-2016   ORĘDZIE OJCA ŚWIĘTEGO FRANCISZKA Orędzie na Światowy Dzień Pokoju 2016 1 STYCZNIA 2016 ROKU Przezwycięż obojętność i zyskaj...
aleksander-doba-polski-podroznik   Aleksander Doba - polski podróżnik, kajakarz i odkrywca Zapraszamy na spotkanie w Pile 15 grudnia 2015, godz. 17.00...
maraton-pisania-listow-2015 Bohaterowie Maratonu Pisania Listów 2015   MARATON PISANIA LISTÓW zbliża się wielkimi krokami. W tym roku odbędzie się w dniach 12/13...
13-grudnia-1981   Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Szczecinie   NSZZ "Solidarność" Oddział w Pile   Parafia Świętej Rodziny w...
masz-glos-masz-wybor Masz Głos, Masz Wybór Ruszyła społeczna kampania informacyjna przed wyborami parlamentarnymi. Jej pomysłodawcą i organizatorem jest koalicja...
solidarnosci-z-uchodzcami Akcja społeczna   Są takie chwile, kiedy trzeba głośno i wyraźnie wypowiedzieć swoje zdanie. Powiedzieć o wartościach, które łączą, a nie dzielą....
pan-wypig   Pan Wypig   - Miałem być fotografem. Dogadałem się ze znajomym, że będę się u niego szkolił. Ale postawiłem warunek: tylko nic nie mów...
miasto-podzielone Miasto podzielone Scenariusz filmowy Klaudia Rogowicz Na podstawie książki Petera Simonsteina Cullmana History of the Jewish Community of...
energetyka-obywatelska Energetyka obywatelska. Modelowe rozwiązania prawne promujące obywatelską własność odnawialnych źródeł energii. Energetyka obywatelska to...
120-lat-temu  120 lat Wyrzyskiej Kolejki Powiatowej 1895-2015       120 lat temu kolejka wąskotorowa wspięła się jarem ze stacji w...
nepal-potrzebuje-naszej-pomocy     3962,64 zł., taką kwotę mieszkańcy Piły zebrali dla nepalczyków, którzy ucierpieli w wyniku trzęsienia ziemi podczas wczorajszego...
rdos-w-poznaniu-w-sprawie-bobra Artur Łazowy - prezesStowarzyszenie Inicjatyw Społecznych EFFATA W związku z Pana wiadomością z 16 kwietnia 2015 r., Regionalny Dyrektor Ochrony...
25-lecie-transformacji W tym roku przypada 25-lecie rozpoczęcia w Polsce transformacji systemowej, pierwszych demokratycznych wyborów do SAMORZĄDU...
cmentarz-zydowski-w-pile Uroczystość odsłonięcia pomnika upamiętniającego XVII-wieczny Cmentarz Żydowski w Pile, będzie miała miejsce w dniu 2 czerwca (wtorek) o godz. 10.00 w...
jadwiga-maria-staniszkis          Historia idei, jako sposób do zrozumienia RosjiZapraszamy na otwarte spotkanie z panią profesor Jadwigą Marią...
koncert-zespolu-reportaz   Koncert zespołu Reportaż14 kwietnia /wtorek/ 2015 r. godz. 19.25   Klub Muzyczny ScenaPiła, al. Piastów...
najdluzsza-w-europie  Powiat pilski posiada najdłuższą w Europie sieć linii kolejowej o rozstawie 600 mm. Dzisiaj mija 120 lat od pierwszego kursu. W 1890 roku...
25-lecie-samorzadu-lokalnego   W tym roku przypada 25-lecie rozpoczęcia w Polsce transformacji systemowej, pierwszych demokratycznych wyborów do SAMORZĄDU LOKALNEGO. Będąc...
dzien-wody 23 marca 2015 roku zapraszamy do obchodów Dnia Wody   Z tej pięknej okazji nasze miasto odwiedzi Ks. Stanisław Jaromi, prezes Ruchu...
ks-jan-kaczkowski-w-pile     Zapraszamy na otwarte spotkanie z ks. dr Janem Kaczkowskim - prezesem Zarządu Puckiego Hospicjum   Termin: 28 kwietnia 2015...
henryk-palczewski-spotkanie   Zapraszamy na spotkanie z twórcą "ARS"2 - Radio Broadcast Henrykiem Palczewskim 3 lutego /wtorek/ 2015 r. godz. 19.oo Klub Muzyczny Scena,...
swieto-stworzenia-swiata   Rekolekcje naukowo - artystyczne Sacrosongu święta stworzenia świata i człowieka pod patronatem św. Jana Pawła II Łódź,  Kościół...
swiatowy-dzien-pokoju   ORĘDZIE OJCA ŚWIĘTEGO FRANCISZKA NA ŚWIATOWY DZIEŃ POKOJU 1 STYCZNIA 2015 ROKU Już nie niewolnicy, lecz bracia 1. Na początku nowego roku,...
swieta-bozego-narodzenia Chwała Bogu, który Dzieckiem do nas przychodzi i pokój ludziom, którzy przyjmują Jego miłość. Radosnych dni świętowania Narodzenia Pańskiego, niosących...
maraton-pisania-listow 270 listów napisali pilanie podczas Maratonu pisania listów Amnesty International.   W Pile w obronie więźniów sumienia i innych osób...
spotkanie-z-jerzym-stepniem Zapraszamy na spotkanie otwarte z panem Jerzym Stępniem   - prezesem Trybunału Konstytucyjnego w latach 2006-2008, sędzią Trybunału...
otwarcie-wystawy-rysunkow-jacka-fedorowicza NSZZ „SOLIDARNOŚĆ” Region Wielkopolska Oddział w Pile Parafia Świętej Rodziny w Pile Instytut Pamięci Narodowej Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych...
masz-glos-masz-wybor-w-pile        W imieniu Stowarzyszenia Inicjatyw Społecznych EFFATA, zapraszam do uczestnictwa w akcji MASZ GŁOS MASZ WYBÓR, której...
wyniki-raportu-biznes-i-samorzad-wzajemne-relacje   Witam!   W ramach akcji społecznej MASZ GŁOS MASZ WYBÓR, planujemy zorganizować w Pile, debatę i przedstawić wyniki raportu BIZNES I...
historia-gminy-zydowskiej-z-pily   Zapraszamy do współpracy przy wydaniu w polskim tłumaczeniu książki pt. „History of the Jewish Community of Schneidemuhl - 1641 to the...
rocznica-obalenia-muru-berlinskiego  rocznica obalenia MURU BERLIŃSKIEGO Witam!   Planuje organizacje wyjazdu do Berlina, w dniach od 7 do 9 listopada 2014 roku /jeden dzień...
podroz-do-pily-dla-upamietnienia-rodziny-piller Podróż do Piły dla upamiętnienia rodziny Piller „Prawdziwie umarli Ci, którzy zostali zapomniani” Żydowskie przysłowie   Wstęp Książeczka ta...
lancuch-ludzi-stop-odkrywceŁańcuch Ludzi – STOP ODKRYWCE!  23 SIERPNIA OŚMIOKILOMETROWY ŁAŃCUCH LUDZI POŁĄCZY SZKOŁĘ PODSTAWOWĄ W GRABICACH (POLSKA) Z KOŚCIOŁEM W KERKWITZ...
niewinne-oko-nie-istnieje   Wojciech Wilczyk NIEWINNE OKO NIE ISTNIEJE Wernisaż: 25.10.2014 /sobota/ godz. 18.00 miejsce: Zamiejscowy Ośrodek Dydaktyczny w...
kontener-wolnosciKontener Wolności na pilskim deptaku. Wystawa pt. „Polskie Wolności - w rocznicę przemian 1989.   Wystawa odbędzie się w dniach 3/4.08.2014 od...
zapytaj-radnego-co-zrobil-w-twojej-sprawie   zapytaj radnego co zrobił w twojej sprawie http://www.bip.pila.pl/content.php?cms_id=34||menu=p1     Rada...
debata-spoleczna-inicjatywy-razem-1989        Debata społeczna Inicjatywy Razem 1989 – podejmiemy próbę oceny minionego ćwierćwiecza. Zaproszenie do publicznej...
inicjatywa-razem-1989   W związku z przypadającą w 2014 r. 25. rocznicą zwycięstwa obozu „Solidarności” w wyborach 4 czerwca 1989 r., w imieniu INICJATYWY RAZEM 1989...
otwarcie-wystawy-pila-jakiej-nie-znamy  ZAPRASZAMY na otwarcie wystawy „PIŁA, JAKIEJ NIE/ZNAMY”. Foto Grupa Twórcza przy Stowarzyszeniu Inicjatyw Społecznych EFFATA oraz...
wystawa-fotografii-anny-bohdziewicz   Wystawa fotografii Anny Bohdziewicz pt. „1989 – wszystko od nowa”,  – fotografka niezależna z Warszawy, kuratorka wystaw i autorka tekstów...
przeglad-filmow-andrzeja-wajdy   Przegląd filmów Andrzeja Wajdy pt. „DROGI DO WOLNOŚCI”. Każdy seans poprzedzony będzie prelekcją wprowadzającą w tematykę filmu....
drogi-do-wolnosci-inicjatywy-1989W związku z przypadającą w 2014 r. 25. rocznicą zwycięstwa obozu „Solidarności” w wyborach 4 czerwca 1989 r., w imieniu INICJATYWY 1989 oraz...
lightroom-5-obrobka-cyfrowa-fotografiiLightroom 5 – Obróbka cyfrowa fotografii - warsztaty   Piła, 7-8 czerwca 2014   Warsztaty są skierowane nie tylko do osób rozpoczynających...
dolina-noteci-gdy-wisla-krolowa-to-ksiezniczka-notec   W imieniu Stowarzyszenia Inicjatyw Społecznych EFFATA, proszę o przyjęcia zaproszenia do współorganizacji Międzynarodowego DNIA ZIEMI w powiecie...
forum-inicjatyw-pozarzadowych-2014 Forum Inicjatyw Pozarządowych Piła, 8 kwiecień /wtorek/ 2014 Piła, sala sesyjna w Starostwie Powiatowym, al. Niepodległości 33/35   Planowany...
piotr-ikonowicz-w-pilePIOTR  IKONOWICZ 12 kwietnia 2014 w Pile - spotkanie otwarte sala widowiskowa, godz. 12.00 PSM, ul. Sikorskiego 33     Kancelaria...
bitwa-pod-grunwaldem Bitwa pod Grunwaldem  Jana Matejki Zapraszamy do obejrzenia haftowanej repliki obrazu pt. "Bitwa pod Grunwaldem" Jana Matejki. Replika do obejrzenia w...
najlepsza-inicjatywe-spoleczna-za-2013  Czy Wiesz o jakiejś ciekawej inicjatywie społecznej z powiatu pilskiego?   Czy Chcesz, aby dowiedzieli się o niej także inni?   Czy...
pila-jakiej-nie-znamy Foto Grupa Twórcza przy Stowarzyszeniu Inicjatyw Społecznych EFFATA ogłasza Konkurs Fotografii pt.: „PIŁA, JAKIEJ NIE/ZNAMY”. kliknij i ściągnij...
konsultacje-spoleczne pan Grzegorz Idziak   Witam Pana!   Uprzejmie proszę o konsultacje Zarządzenie Nr 964(12)14 Prezydenta Miasta Piły z dnia 13 stycznia 2014 r. w...
another-pink-floyd-w-pile  Another PINK FLOYD oraz B4 Musical Magic zagrają w dniu 30 marca 2014 /niedziela/ o godz. 18.00, bilet: 25pln, Koncert w Pile, Club SEVEN, ul....
filip-springer-wanna-z-kolumnada WANNA Z KOLUMNADĄ reportaż o polskiej przestrzeni Filip Springer   26 luty 2014 rok, g. 18.00 /środa/ Uniwersytet im. Adama Mickiewicza ul....
historia-spolecznosci-zydowskiej-w-pile History of the Jewish Community of Schneidemuhl– 1641 to the Holocaust   Historia społeczności żydowskiej w Pile –od 1641 roku do...
nie-zgadzamy-sie-na-uchwalanie-zlego-prawa   Nie zgadzamy się na uchwalanie złego prawa FOR: L. Balcerowicz i J. Stępień wzywają do sprzeciwu wobec uchwalania złego prawa   Szanowni...
maraton-pisania-listow-ai   W niedzielę 8 grudnia 2013 roku w Pile rusza Maraton Pisania Listów Amnesty International.   Akcja rozpocznie się projekcją filmu dokumentalnego...
smierdzacy-problem-odorow W Polsce brak jest uregulowań prawnych dotyczących ODORÓW /smrodów wywołanych głównie działalnością rolno przemysłową/. Od 1993 roku trwają prace...
pussy-riot-modlitwa-punkaPussy Riot w Pile Film dokumentalny, Rosja, Wielka Brytania 2013 Pussy Riot. Modlitwa punka Piła, 8.12.2013, g. 17.00 – Kino KORAL   weź...
parade-psow-w-pile   Parada na czterech i dwóch nogach   Po raz siódmy mieszkańcy Piły mieli okazję uczestniczyć w paradzie psów - imprezie organizowanej z okazji...
nowy-adres-www-effata-of-pl   Mamy nowy adres internetowy   Zapraszamy do zaglądania   www.effata.of.pl                          
camino-de-santiago-to-droga-dla-kazdego    Camino de Santiago to droga dla każdego.   O tyle niezwykła, że każdy przeżywa ją na inny sposób. Warto przejść te kilometry, żeby zrozumieć coś...
slot-art-festival-2013    O slocie dowiedziałam się już zeszłego roku od mojego wuja Piotra. Niestety nie mogłam wtedy jechać z powodu innego wyjazdu w tym samym...
kurs-przewodnikow-po-pile     Stowarzyszenie EFFATA przygotowuje KURS PRZEWODNIKÓW PO PILE. Szukamy osób chętnych do współpracy!   Kurs przewodników miejskich edycja...
przedstawiamy-kolejnych-bohaterow-spolecznej-akcji-500-dobrych-uczynkow-na-urodziny-pily     Kolejne dobre uczynki dla Piły   Przedstawiamy kolejnych bohaterów społecznej akcji „500 dobrych uczynków na urodziny Piły”. Dzieci z Grupy...
konkurs-fotografii-pt-pila-jakiej-nie-znacieFoto Grupa Twórcza przy Stowarzyszeniu Inicjatyw Społecznych EFFATA ogłasza Konkurs Fotografii pt.: „PIŁA, JAKIEJ NIE/ZNAMY”.   Celem konkursu jest...
wspolnie-na-rzecz-eliminacji-broni-nuklearnej  Jarosław Wałęsa i Jej Wysokość Królowa Jordanii Noor - wspólnie na rzecz eliminacji broni nuklearnej.   W Parlamencie Europejskim odbyła się...
miedzy-niebem-a-ziemia    Galeria PIACHY Foto Grupa Twórcza Stowarzyszenia Inicjatyw Społecznych EFFATA   oraz Autorka   zapraszają na wystawę fotografii   pt.:...
komunizm-la-belle-epoque  Komunizm – la belle époque     Zapraszamy do obejrzenia wystawy plenerowej pt.: Komunizm – la belle époque. Dekada lat siedemdziesiątych XX...
v-konkurs-ekologiczny Z okazji Wielkopolskich Spotkań Gospodarczych witamy Państwa na finale V Konkursu ekologicznym pt. „Międzynarodowy Rok Współpracy w Dziedzinie Wody”,...
500-dobrych-uczynkow-pila  500 dobrych uczynków na 500 lat Piły.   Każdy  może zrobić prezent dla naszego Miasta.   500 dobrych uczynków na urodziny Piły, to społeczna...
sluga-bozy-ks-j-popieluszko     Wystawa pt.: Sługa Boży ks. Jerzy Popiełuszko (1947-1984)  Wystawa przedstawia życie i działalność duszpasterską ks. Jerzego Popiełuszki, jego...
tsa-koncert     Podczas koncertu charytatywnego pt. TSA dla HOSPICJUM, w dniu 26 stycznia 2013, w Klubie BROWAR w Pile na rzecz budowy pilskiego Hospicjum...
wolny-tybet   Wywieś flagę tybetańską u siebie w domu! Działania z okazji rocznicy tybetańskiego powstania narodowego - propozycje działań, informacje, przydatne...
pt-twarze-bezpieki-1944-1990     W imieniu Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie, Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Internowanych i Represjonowanych oraz Stowarzyszenia...
program-wizyty-rodziny-piller-w-pile       „Dlaczego nie poznać wszystkich?”   Ludzi można dzielić na wiele sposobów. Są introwertycy i ekstrawertycy, szaleńcy i asekuranci, esteci...
forum-inicjatyw-pozarzadowych       Centrum Informacyjno-Doradcze przy Stowarzyszeniu Inicjatyw Społecznych EFFATA oraz Marian Martenka, przewodniczący Rady Powiatu...
cykl-portretow-amazonki   Cykl portretów AMAZONKI 2011 ukazuje Amazonki, które wygrały z rakiem dzięki pomyślnemu leczeniu, którego nieuniknioną częścią są zabiegi amputacji...
empatia   DZIEŃ BEZ FUTRA – DEMONSTRACJA W WARSZAWIE   Zapraszamy na ogólnopolską demonstrację z okazji Dnia Bez Futra zorganizowaną przez Koalicję na...
inicjatywa-tato-net   Zapraszamy do serwisu http://www.tato.net   Biuletyn w formacie tekstowym publikujemy co kilka tygodni i rozsyłamy e-mailem na adresy osób...
dzialania-godne-uwagi         Protokół z Konkursu „Działania godne uwagi” w Pile, sporządzony w dniu 8 listopada 2012       Organizatorem Konkursu jest Centrum...
ekonomia-spoleczna   Zapraszamy do serwisu   www.ekonomiaspoleczna.pl   Serdecznie zapraszamy i życzymy miłej lektury. Redakcja Portalu...
serwis-edukacji-antykorupcyjnej    zapraszamy na stronie serwisu   www.antykorupcja.edu.pl     Szanowni Państwo,   poniżej przesyłamy przegląd najnowszych informacji, które...
chronmy-klimat      zapraszamy na stronę www.chronmyklimat.pl  O portalu Portal ChronmyKlimat.pl powstał w listopadzie 2008 roku jako projekt Instytutu na...
cyrk-nie-dziekuje   "Gdyby ludzie wiedzieli, co kryje się za kulisami tego kolorowego, cyrkowego świata ze zwierzętami, nigdy więcej nie poszliby do...
czasopismo-effata  Czasopismo EFFATA –pismo wydawane przez Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych EFFATA. Witamy na stronie internetowego czasopisma EFFATA, poświęconego...

Dodatkowe informacje

Strona powstała dzięki współpracy z Państwową Wyższą Szkołą Zawodową im. St. Staszica w Pile
Copyright EFFATA (2012)